Музейн талаар батлагдсан

дүрэм журмын

эмхтгэл

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Улаанбаатар хот

2010 он

 

 

 

БОЛОВСРОЛ, СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААНЫ

САЙДЫН ТУШААЛ

 

 

2009 оны 03 дугаар сарын

23-ны өдөр                                              Дугаар 98                                       Улаанбаатар хот

 

 

Журам шинэчлэн батлах тухай

 

 

Соёлын тухай хуулийн 13.1.2 дахь заалт, “Тооллогын мөрөөр авах арга хэмжээний тухай” Засгийн газрын 2008 оны 70 дугаар тогтоолын 1 дүгээр заалтыг тус тус хэрэгжүүлэх зорилгоор  ТУШААХ нь:

 

  1. “Улс, орон нутгийн музейн дүрэм”-ийг хавсралтын ёсоор баталсугай.

 

  1. Дүрмийн хэрэгжилтэд хяналт тавьж ажиллахыг Соёл, урлагийн бодлогын газар (Г.Эрдэнэбат)-т үүрэг болгосугай.

 

  1. Энэ тушаал батлагдсантай холбогдуулан Гэгээрлийн сайдын 1997 оны 12 дугаар сарын 06-ны өдрийн “Дүрэм батлах тухай” 330 дугаар тушаалыг хүчингүй болсонд тооцсугай.

 

 

 

 

 

САЙД                                                  Ё.ОТГОНБАЯР

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны сайдын

2009 оны 03 дугаар сарын 23 -ны өдрийн

98 дугаар тушаалын  хавсралт

 

 

УЛС, ОРОН НУТГИЙН МУЗЕЙН ДҮРЭМ

 

Нэг. Нийтлэг үндэслэл

  • Улс, орон нутгийн музей (цаашид “музей” гэнэ)-н үйл ажиллагааны чиглэлийг тодорхойлох, зохицуулахад энэхүү дүрмийн зорилго оршино.

 

1.2. Музей нийгэмд үйлчилж,  соён гэгээрүүлэх, сургах, таашаал хүртээх зорилгоор хүн түүний орчинтой холбоотой бодит  ба бодит бус   байгаль, соёлын өвийг цуглуулах, хадгалах, судлан шинжлэх, дэлгэн үзүүлэх,  харилцан холбох  байнгын үйл ажиллагаа бүхий ашгийн төлөө бус, олон нийтэд нээлттэй байгууллага мөн.

1.3. Музей нь улсын бүртгэлтэй, банкны  харилцах данс,  тамга, тэмдэг, албан бичгийн хэвлэмэл хуудастайбайна.

 

1.4. Музей нь удирдах дээд байгууллагын бодлого, шийдвэрийг үйл ажиллагаандаа мөрдөж, хэрэгжүүлэн тайлагнана.

 

  • Музей нь үйл ажиллагаандаа Соёлын тухай хууль, Соёлын өвийг хамгаалах тухай хууль, Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай хууль, “Музейн үйл ажиллагаанд тавих шаардлага” – Монгол Улсын стандарт, Монгол Улсын сан хөмрөгийн дүрэм, бусад хууль тогтоомж болон энэхүү дүрмийг удирдлага болгоно.

 

Хоёр. Музейнудирдлага, зохионбайгуулалт

2.1. МузейнзахирлындэргэдУдирдлагынзөвлөл, Захиргаанызөвлөл, Санхөмрөгийнзөвлөл,  Мэргэжил-аргазүйнзөвлөлтустусажиллана.

 

2.2. Тухайнмузейгхөгжүүлэх, үзмэрбаяжуулахбодлогоболовсруулах, шинжлэхухааныүндэслэлтэйэрдэмшинжилгээнийтодорхойлолтгаргах, хадгалжхамгаалах, сэргээнзасварлахасуудлаарзөвлөлгөөөгөхүүрэгбүхийэрдэмтэн, мэргэжилтнээсбүрдсэноронтооныбусУдирдахзөвлөлажиллана.

 

2.3. Үндэсний болон улс, орон нутгийн музей нь Захиргаа, үйлчилгээ, Сан хөмрөг ба үзүүллэг, Судалгаа шинжилгээ, Боловсролын ажлын нэгж буюу хариуцсан ажилтантай байна.

 

2.4. Ажлын хэрэгцээний номын сантай байна.

 

2.5. Сан хөмрөг, үзүүллэгийн талбайг хяналтын төхөөрөмжөөр байнга хянаж байна.

 

2.6. Сан хөмрөгийн өрөөнд музейн захирал, сан хөмрөгч, бүртгэл-мэдээллийн санч, соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын музей хариуцсан мэргэжилтэн ажлын шаардлагаар орж болно.

 

2.7. Музейн ажиллах цагийн хуваарийг аялал жуулчлалын улирал, хүн амын ерөнхий үйлчилгээтэй уялдуулан соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны  байгууллагатай зөвшилцөж батална.

 

2.8. Музейд орж гарахдаа  ажилтан болон бусад хүмүүс цүнх, тээшээ заавал шалгуулна. Үзэгчид хамаарахгүй.

 

2.9. Музейнзахиралдордурдсанэрх, үүрэгхүлээнэ:

2.9.1. Музейгхөгжүүлэхтөрийнбодлого, шийдвэрийгүйлажиллагаандаамөрдлөгболгон, музейгхөгжүүлэхчиглэл, хөтөлбөрболовсруулах;

 

2.9.2. Байгууллагындотооджурмыгбаталж, мөрдүүлэх;

 

2.9.3. Санхөмрөгчийгудирдахдээдбайгууллагатайзөвшилцсөнийүндсэндээражилдтомилохбачөлөөлөх;

 

2.9.4. Санхөмрөгийгбаяжуулах, хадгалахбодлогыгхэрэгжүүлэх, хамгаалаххариуцлагахүлээх;

 

2.9.5. Музейгтөлөөлжөөрийнэрхмэдлийнхүрээндгэрээхэлцэлбайгуулах;

 

2.9.6. Музейнүйлажиллагаандорчинүеийншинжлэхухаан, технологийгнэвтрүүлэх;

 

2.9.7. Байгалийнгамшиг, гэнэтийнхалдлага, гал, усныболонбусадэрсдэлээсурьдчилансэргийлэхбүхталынаргахэмжээгавах;

 

2.9.8. Ажилтнынийгмийнасуудал, ажиллахорчиннөхцлийгбүрдүүлэх;

 

  • 9.9. Музейн захирал түр эзгүй тохиолдолд өдөр тутмын үйл ажиллагааг зохицуулах ажилтныг томилсон байх;
  • 9.10. Музейн захирал 3-аас дээш хоногоор ажиллахгүй бол энэ тухай удирдах дээд байгууллагадаа өөрөө мэдэгдэх;

 

2.9.12. Музейн үйл ажиллагааны чиглэлд хамааралгүй гадны хүнийг музейн байранд байрлуулж ажилуулахгүй.

2.8.13. Хууль тогтоомжид заасан бусад эрх, үүрэг.

2.10. Үндэсний музейн захирал2.4 –д зааснаас гадна дараах эрх, үүрэгтэй:

.

2.10.1. Улс, орон нутгийн музейг мэргэжил-арга зүй, мэдээлэл, зөвлөмжөөр хангах;

 

2.10.2. Эрдэм шинжилгээний байгууллагын хувьд музейн төрөл сэдвийн дагуу эрдэм шинжилгээний олон талт арга хэмжээ зохион байгуулах;

 

2.10.3. Улс, ороннутгийнмузейдзориуланМузейнсудлалынмэргэжлийнном, сэтгүүл, гарынавлагазэргийгэрхлэ­нхэвлүүлж, түгээх.

 

2.11. Музейнсанхөмрөгчдараахэрх, үүрэгхүлээнэ:

2.11.1. Санхөмрөгчньмузейнзахиралтайхариуцлагынгэрээбайгуулж, тайлангжилд 2 удаабичгээргаргажөгөх;

 

2.11.2. 0 Бүртгэгдсэнүзмэр, эдзүйлийгзөвшөөрөлгүйбайрнаасньхөдөлгөншилжүүлэх,  гэрэлзурагавахуулах, дүрсбичлэг, хуулбархийлгэхгүйбайх;

2.11.3. Сан хөмрөгийн өрөөнд ганцаараа орохгүй, ажиллахгүй байх;

 

2.11.4. Сан хөмрөгийн өрөөнд орсон хүний  “Бүртгэлийн дэвтэр” хөтлөх;

 

2.11.5. Үзмэр, эд зүйлийг арчлан тордох, хамгаалалтын нөхцлийг бүрдүүлэх талаар санаачилга, хариуцлагатай ажиллах;

 

2.11.6. Түр шилжилт хөдөлгөөнд орсон үзмэр, эд зүйлийн хадгалалтад хяналт тавих, зөвлөх;

 

Гурав. Музейн үндсэн үйл ажиллагаа

3.1. Түүхэн дэс дараалал, бүтцийн нэгдмэл шинж бүхий үзүүллэгтэй музейн  байнгын үзүүллэгийн агуулга,  бүтцийн чиглэлийг  соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага батлана. Хэсэгчилсэн өөрчлөлт дэглэлтийг  удирдах байгууллагын баталсан удирдамжийн дагуу гүйцэтгэнэ.

 

3.2. Үзүүллэгийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, уран сайхны зохистой шийдэлтэй, шинэ мэдээлэл багтаан, тогтмол баяжуулан шинэчлэн дэглэнэ.

3.3. Сан хөмрөгөө төлөвлөгөөтэй байнга баяжуулж, иж бүрдүүлэх, эрэн сурвалжлах, хайгуул цуглуулгын ажлыг зохион байгуулна.

 

3.4. Сан хөмрөгийн тохирсон нөхцлийг бүрдүүлж, хадгалж хамгаалах, сэргээн засварлах ажлыг зохих журмын дагуу гүйцэтгэнэ.

 

3.5. Үзмэр, эд зүйлийг бүртгэн баримтжуулах, үзлэг, тооллого явуулах,бүртгэл-мэдээллийн сан бүрдүүлэх ажлыг зохих журмын дагуу гүйцэтгэнэ.

 

3.6. Музейн үзмэрт түшиглэн судалгаа шинжилгээний ажлыг дангаар болон холбогдох эрдэм шинжилгээний байгууллагатай хамтран явуулж, үр дүнг нийтийн хүртээл болгоно.

 

3.7. Үзэсгэлэнгийн танхимтай, тогтмол үзэсгэлэн  зохион байгуулна.

 

3.8. Иргэд ялангуяа оюутан, сурагчид, бага насны хүүхдэд зориулсан танин мэдэхүй,  боловсролын ажлыг зохион байгуулна.

 

Дөрөв. Музейн ажилтанд хориглох зүйлс 

4.1. Байгаль, соёлын өвийг хууль бусаар худалдаалах ёс зүйд харш аливаа үйлдэл хийхийг хориглоно.

 

4.2. Соёлын өвд холбогдохгүй эд зүйлийн тухай хуурамч тодорхойлолтыг хэн нэгний хүсэлтээр бичиж болохгүй.

 

4.3. Эд зүйл бэлэглэж, худалдаж буй хүнтэй хэлэлцэж тохирохдоо туйлын үнэнч, зарчимч  хандаж, харилцагчийг төөрөгдүүлж, хохироож болохгүй.

 

4.4. Сан хөмрөгт авах эд зүйлийг хувьдаа түр хадгалахыг хориглоно.

 

4.5. Эд зүйлийг цэвэрлэх, хамгаалж бэхжүүлэх, сэлбэх, сэргээн засварлах зэрэг мэргэжлийн мэдлэг, дадлага шаардагдах ажлыг мэргэжлийн бус хүнээр гүйцэтгүүлэхийг хориглоно.

 

4.6. Албан тушаалаа хувийн ашиг олох хэрэгсэл болгон ашиглахыг хориглоно.

 

4.7. Үзмэр, эд зүйлийг зөвшөөрөлгүй болон хувийн харьцаагаар бусдад ашиглуулахыг хориглоно.

 

4.8. Үзмэр, эд зүйлийн бүртгэл, тодорхойлолтыг буруу үйлдэх, засварлах, үзмэрийг сольж орлуулахыг хориглоно.

 

Тав. Музейнхөрөнгө, санхүүжилт

5.1. Музейньзориулалтынбайр, тоногтөхөөрөмжтэйбайна.

 

5.2. Музейнхөрөнгөдараахзүйлээсбүрдэнэ.

 

5.2.1. Музейнсанхөмрөгтбүртгэгдсэнүзмэр, эдзүйл

 

5.2.2. Музейнүндсэнхөрөнгөдтусгагдсанзүйл

 

5.3. Музейньулсынболонороннутгийнтөсвөөссанхүүжинэ.

 

5.4. Музейнсанхүүжилтньбатлагдсантөсөв, музейнүндсэнүйлажиллагааныорлого, байгууллага, хувьхүмүүсээсөгсөнхандив, өөрийнхөрөнгийгбусдадашиглуулсан, түрээслүүлснийорлого, хуультогтоомжоорзөвшөөрөгдсөнбусадорлогоосбүрдэнэ.

  • — о О о —

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

МОНГОЛУЛСЫН

БОЛОВСРОЛ, СОЁЛ, ШИНЖЛЭХУХААНЫ

САЙДЫНТУШААЛ

 

2005 оны 11 сарын 8 өдөр                        Дугаар 347                                               Улаанбаатархот

Дүрэмшинэчлэнбатлахтухай

“МонголулсынтөрөөсбаримтлахСоёлынбодлого”, “Соёлынтухайхууль”, “Соёлынөвийгхамгаалахтухайхууль”-ийгхэрэгжүүлэхзорилгоорТУШААХнь :

  1. ”“Монголулсынмузейнсанхөмрөгийндүрэм”-ийгхавсралтынёсооршинэчлэнбаталсугай.
  2. ЭнэхүүдүрмийгнийтмузейнүйлажиллагаандмөрдүүлжхэрэгжилтэндхяналттавьжажиллахыгСоёл, урлагийнгазар /Н.Батмөнх/, УлсынмэргэжлийнхяналтынгазрынБоловсролсоёл, шинжлэхухааныхяналтыгхэлтэс /М.Лханаажав/-ттустусдаалгасугай
  3. ДүрэмшинэчлэнбатлагдсантайхолбогдууланСоёлынсайдын 1970 оны 274 дүгээртушаалаарбатлагдсан “БНМАУ-ынмузейнсанхөмрөгийндүрэм”-ийгхүчингүйболсондтооцсугай.

 

 

САЙД                                          П.ЦАГААН

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Боловсрол,соёл, шинжлэхухаанысайдын

2005 оны 11 дугаарсарын 8-ныөдрийн

347 дугаартушаалынхавсралт

 

МОНГОЛУЛСЫНМУЗЕЙН

САНХӨМРӨГИЙНДҮРЭМ

 

Нэг. Нийтлэгүндэслэл

  1. Монголулсынмузейнсанхөмрөгньгаралүүсэл, бүтсэнэд, хийсэнарга, цагхугацаагхаргалзахгүйгээрбайгаль, түүх, соёлурлаг, шинжлэхухаан, музейначхолбогдолбүхийсоёлынөвийнцуглуулгаасбүрдэнэ.
  2. Музейнсанхөмрөгийгмэдээлэл, мэдлэгийнэхсурвалжболохынзэрэгцээ, улсорнышинжлэхухааныгхөгжүүлэх, нийгмийнхөгжилдтуслахзорилгоортүүх, соёлынөвйигцуглуулах, бүртгэнтодорхойлох, бүртгэл-мэдээллийнсандбүрдүүлэх, баримтжууланхадгалах, хамгаалах, судлансурталчилжашиглахүндсэнчиглэлээрбүрдүүлнэ.
  3. Музейнсанхөмрөгийнбайгалийнтүүхийндурсгалтзүйлст: геологи, палеонтологи, хөрс, эрдэссудлал, ерөнхийбиологи, ургамал, амьтансудлал, хүнсудлал, ертөнцийнзүйнцуглуулгаболонбайгалийнтүүхийгтодорхойлогчбодитматериалуудбагтана.
  4. Музейнсанхөмрөгийнтүүхийндурсгалтзүйлст: монголынэрт, эдүгээгийнтүүх, төр, нийгэм, эдийнзасаг, шинжлэхухаан, үйлдвэрлэлийнтүүх, хөгжлийгилтгэхбодитзүйл, түүнийдоторардтүмнийэрхчөлөөнийхөдөлгөөн, цэрэгарми, улсынбаатар, ахмаддайчдынамьдрал, түүхэнүйлявдал, шашнытүүх, эртнийсудлал, угсаатнызүй, зоосзүй, сүлдзүй, тэмдэгзүй , хэмжилсудлалзэрэгтхолбогдохцуглуулга, эдзүйлс, тэрчлэнорчинүеийншинжлэхухаан, үйлдвэрлэлд, техник, технологийнбүтээлийнявцадүйлдэжхийсэнзагвар /макет/заримбодитзүйлсболонтүүх , соёлынбиетбабиетбусөвбагтана.
  5. Музейнсанхөмрөгийнурлаг, утгазохиолынхолбогдолтойдурсгалд: эртнийномсудар, бичгийндурсгал, утгазохиол, урлагынзүтгэлтнүүдийнтүүх, намтар, уранзохиолынбүтээлүүд, зохиогчдыннамтар, зохиолынэхноорог, гарынүсэг, гэрээслэл, цирк, театр, чуулга, дуухөгжим, кинодүрсбичлэг, гэрэлзураг, дүрслэлбагоёлчимэглэл, ардынгарурлал, үндэснийуранбарилгынтүүх, хөгжлийгхаруулсанматериал, нэртуранбүтээлчдийндурсгалтай холбоотойзүйлсорно.
  6. Дүрмийн 3,4,5-рзүйлддурьдаагүйболовчтөрнийгэм, шинжлэхухаан, түүх, соёлыначхолбогдолбүхийзүйлийгөмчийнхэлбэрхаргалзахгүйгээрсоёл, шинжлэхухааныасуудалэрхэлсэнтөрийнзахиргаанытөвбайгууллаганьхолбогдох байгууллага, эзэмшигч, өмчлөгчтэйхарилцанзөвшилцсөнийүндсэндээрмузейнсанхөмрөгтшилжүүлэнавчболно.

7.Музейнсанхөмрөгийнүзмэрцуглуулгынбүрдүүлэлт, бичлэгтодорхойлолт, бүртгэлдансзэрэгбүхбаримтбичгийгангиланбүртгэжхадгалахэрдэмшинжилгээнийархивмузейдажиллана.Музейдбайнгахадгалжбайгааархивынбайгууллагынбүртгэлдорохбөгөөдтэдгээрийгхадгалах, цуглуулах, нэгмузейгээснөгөөдшилжүүлэх, төлвөлүүлэх, бүртгэл, ашиглахболонустгахасуудлыгҮндэснийархивыгбайгууллагынзааврааргүйцэтгэнэ.

Хоёр. Музейнсанхөмрөгийнбүрэлдэхүүн

  1. МонголУлсынмузейнсанхөмрөгт:

а) байгаль, түүх, ардтүмнийэдийнбаоюуны, соёлындурсгалтзүйлстүүнийдоторүнэтметалл /алт,мөнгө, / үнэтчулуу/ бадмаараг, индранил, очиралмаз…шүр, сувдг. м/-аархэсэгчлэнбуюубүтнээрхийсэнэдөлгийнзүйлсхарьяабайгууллагахамаарахгүйгээрбагтана.

б)  соёл, урлаг, боловсрол, шинжлэхухааныболон  албанбайгууллага, үйлдвэрийнгазрынмэдэлдбайгаабайгаль, нийгмийнтүүх, ардтүмнийэдийнбаоюунысоёлынхолбогдолтойдурсгалтзүйлс, эдхэрэглэлүүд

в) музейнхайгууланги, эрэл, сурвалжлагаархуримтлуулсанцуглуулгууд

г) музейндэргэдэхүзмэрхудалданавахбаүнэтогтоохкомиссыншийдвэрээравсанзүйлс

д) гадаад, дотоодынүзэсгэлэнгээсмузейнүзмэртшилжинирсэнзүйл

е) төрнийгмийнзүтгэлтэн, төр, олоннийтийнбайгууллагадөгсөнбэлэгдурсгалынзүйлстэдгээрийндоторгадаадорныбайгууллага, хүмүүсээсирүүлсэндурсгалууд

ж) ардиргэд, эрдэмтэд, уранбүтээлчдийнхувийнцуглуулгынзүйлээсмузейдзориуддурсгасанэд, өлөг,

з) эзэмшихбуюуөвлөхэзэнгүйболсонэлдэвдурсгалтзүйлсийнцуглуулга

и) сүсэгтнийашиглажбайсантахилгашүтлэгийнэдзүйлс, эдлэлхэрэгсэл

к) шүүхболонгаалийнбайгууллагынтогтоолшийдвэрээрхураагдсантүүх, соёлындурсгалтзүйлс

л) эрдэмшинжилгээнийбайгууллага, хүрээлэнгүүдийнхайгуулцуглуулгынолдвор, археологийнмалтлагааролжирүүлсэнтүүх, соёлыначхолбогдолтойүнэтметалл, чулуунэдлэл, бусадбиетзаримзүйлсбүрдэлболжорно.

  1. Музейнсанхөмрөгийнбүрэлдэхүүнорсонбүхийлцуглуулга, үзмэрхэрэглэгдэхүүнийгсоёл, шинжлэхухааныасуудалэрхэлсэнтөрийнзахиргаанытөвбайгууллагыналбанёснышийдвэргүйгээральнэгэнбайгууллага, хүмүүстшилжүүлэх, худалдах, түрээслүүлэх, бэлэгдурсгалдөгөхийгхориглоно.

Гурав. Музейнсанхөмрөгийн

зохионбайгуулалт

  1. МузейнсанхөмрөгньМонголУлсынүндэснийэрхэмбаялаг, соёлынөв, төрийнөмчбөгөөдтөрийнхамгаалалтадбайна.
  2. Музейнсанхөмрөгийнхадгалагчүндсэнбайгууллагань :

а) Боловсролсоёлшинжлэхухааныяамныхаръяасоёлынөвийнтөв, Улсыннэгдсэнбүртгэл- мэдээллийн  сан.

б) Утгасоёлынөвийнтв

в) Боловсрол, соёл, шинжлэхухааныяамныхарьяаУлсынмузейнүүд

г) Эрдэнэсийнсан, архив, номынсан

д) Аймаг, хотнийслэлийнмузейнүүд

е) ШУА-ийнхүрээлэн , лабораторимузей

ж) Их, дээд, дундсургуулийндэргэдэхмузей

з) Төрийняамд, албангазрынхаръяамузей

и) Сүмхийдболонөмчийнхэлбэрхаргалзахгүйгээрбусадмузей, танхимүүд

  1. Музейбүрөөрөөрийнүзмэрзохионбайгуулалт, цуглуулгынүндэснсэдэвттохирсонтөрөлжсөнсанхөмрөгтбайна. Үүнд:

а) байгалийнүзмэрцуглуулгынсанхөмрөг

б) түүхийнүзмэрцуглуулгынсанхөмрөг

в) угсаатнызүй, ардынурлагийнүзмэрцуглуулгынсанхөмрөг

г) үнэтметал, чулуугаарбүтсэнзүйлс, гарурлалын  бүтээлзэрэгтүүх, соёл, шинжлэхухааныонцгойачхолбогдолтойолдвороорбүрдсэнхосгүйүнэтүзмэрцуглуулгынсанхөмрөг

д) хуулбарболонгэрэлзураг , үлгэрзагвар, зурагтхуудас, панарамдиорам, хоргожааз, тавиурзэрэгзүйлсийгхадгалахэрдэмшинжилгээ, туслаххэрэглэгдэхүүнийсанхөмрөг

  1. Улсынмузейнсанхөмрөгийндэргэдүзмэрсэргээнзасварлахлаборатори, аймагхотынмузейдүзмэрсэлбэнзасагч, сэргээнзасварлагчажиллана.
  2. Улс, аймгийнмузейдсоёлынөвийнбүртгэл- мэдээллийнсанбуюуалбаажиллана.
  3. Музейнсанхөмрөг, үзмэрцуглуулгыгдоорхинөхцөлбүрдсэнтусгайбайрандхадгална. Үүнд:

а) зориулалтынхадгалалт, хамгаалалтындохиоллынсистемээртоноглосонөрөөтанхим, сейф, хорготойбайх

б) санхөмрөгийнөрөөньүзмэрхадгалалтыннөхцөлийг /гэрэл, дулааанчийг/ хангасанбайх.

  1. Улс , аймаг , нийслэлийнмузейдсанхөмрөгийнэрхлэгч, бүртгэл-мэдээллийн , эрдэмшинжилгээнийажилтан, салбармузейдсанхөмрөгчнартустусажилахбадараахүүргийгхүлээнэ. Үүнд:

а) музейнсанхөмрөгийнүзмэр, цуглуулгыголжирүүлэх, бүртгэл- мэдээллийнсандбүртгэх, цуглуулах, ижбүрдүүлэх, эрдэмшинжилгээнийтодорхойлолтбичлэгхийх, төрөлжүүлжангилалхадгалах, Соёлынөвийнулсыннэгдсэнбүртгэл- мэдээллийнсандтайлан, мэдээөгөх

б) санхөмрөгийнхадгалалтхамгаалалтыгонцгойанхаарчаюулгүйбайдлыгхангах, хамгаалалтынсайжруулахтайхолбогдсонсаналыгмузейнзахиргаандтавих, хадгаламжийнөрөөбайрыгзориулалтын хамгаалалтбүхийхаалга, батбөхцоожтүгжээ, баталгаабүхийлац, ломбоорбитүүмжлэнхаруулдхүлээлгэнөгчбайх.

в) санхөмрөгийнбүртгэл- мэдээллийгтогтоосонжурмындагууямагтэмхцэгцтэйбайлгах

г) үнэнчшударга, нягтнямбай, сонорсэрэмжтэйбайжсанхөмрөгийнбүртгэл- мэдээлэл, үнэтсанхөмрөгийннэртөрөл, үнэзэргйгнууцланхадгалах

д)санхөмрөгийнашиглалтдээранхаарчсонирхсоналбанбайгууллага, хүмүүстмэдээлжтаницуулах, дурсгалтзүйлсийнцэскаталогигаргах.

е) музейнсанхөмрөгийгашигласныүндсэндээрмузейнхөтөлбөрбичиг, танилцуулга, эрдэмшинжилгээнийбүтээл, эмхэтгэлгаргах, нэгэнсэдэвтзохиолхэвлэлдбэлтгэхзэрэгажилдоролцох17. Музейнүзмэр, санхөмрөгийнхадгалалтбүрэнбүтэнбайдалашиглалтыг  тухайнмузейнзахирал, санхөмрөгийнэрхлэгчбүртгэл- мэдээллийнажилтнуудхариуцна.

18.Музейнсанхөмрөгийнүзмэр, цуглуулгаасалбанзориулалтаархэрэглэхийгхүссэнбайгууллагынхүсэлт, угүзмэрийначхолбогдлыгүндэслэнсанхөмрөгөөстүршилжүүлэхийгтухайнмузейнзахиргаабүрмөсөншилжүүлэхийгсоёл, шинжлэхухааныасуудалэрхэлсэнтөрийнзахиргаанытөвбайгууллагашийдвэрлэнэ.

  1. Музейньсанхөмрөг, үзмэрүзэсгэлэнгийнхэрэгцээгудирдамжболгонсанхөмрөгийгбаяжуулах, тодорхойзорилгочиглэлтавьжажиллана.
  2. Музейнсанхөмрөгторжбуйтүүх, соёлынөв, үзмэр, цуглуулгыгсанхөмрөгийнерөнхийбүртгэлдбүртгэнхувийндугаартайболгосныдараасанхөмрөгийнтөрөлжсөнбүртгэлдоруулна.
  3. Музейнсанхөмрөгийнулсынтооллогыгулсынмузейд 4 жилд, аймаг, хотынбасалбармузейд 2 жилд, үзмэрсанхөмрөгийгбүртгэх, шалгаххэлбэрээртогтмолтоолллогыгжилбүр ,санхөмрөгийнтогтмолбустооллогыгтухайншаардлагатайүед соёл, шинжлэхухааныасудалэрхэлсэнтөрийнзахиргаанытөвбайгууллагыншийдвэрээртустусхийжбайна.

Дөрөв. Музейнсанхөмрөгийгашиглахтухай

  1. Музейнсанхөмрөгдахьбайгаль, түүх, нийгмийншинжлэхухаанымэдлэгийнэхболохүзмэр, цуглуулгыгдоорхизориулалтаарашиглажбайна. Үүнд:
  2. a)         Эрдэмшинжилгээ, судалгааныболоннийгмийнхэрэгцээ, үйлдвэрлэлийнзорилгоорагишлахдаауулмузейгшуудхаръяалсандээдбайгуулагынзөвшөөрлөөргүйцэтгэнэ.
  3. b)         Эрдэмшинжилгээ, сурталчилгаанынэгмаягийннийтлэгболохмузейн үзүүллэг /үзмэр/ зохионбайгуулахад
  4. c)         Байнгынбанүүдлийнүзэсгэлэнзохионбайгуулахад
  5. d)         Мэдээлэл, мэдлэгийнэхсурвалжболгох, сургалт, мэдээлэл- сурталчилгаанызориулалтаарг.м

23 . Санхөмрөгийнүзмэрцуглуулгаассоёл, боловсрол, эргдэмшинжилгээсудалгааныбайгууллагаболонсудлаач, сонирхогч, багшсурагчдадсургалтын  материалболгонашиглахадтуслахзорилгоорсанхөмрөгийннээлттэйхадгаламжийгбайгуулжболно.

  1. Хувьхүналбанбайгууллагаасмузейнсанхөмрөгийнүзмэрцуглуулгаасашиглажхэвлэннийтлүүлэх, хувилантүгээндэлгэрүүлэхдээсоёлынөвийгхадгалжбайгаамузейннэр, санхөмрөгийгишлэнзаахбөгөөдуулбүтээлийнгурванхувийгүнэлгүйгээртухайнмузейдөгчбайна.
  2. Музейнсанхөмрөг, үзмэр, үзүүллэгийнсэдэвтнийцүүлэнхэвлүүлсэнномхэвлэл, бүтээлтуурвил, судалгаашинжилгээнийматериал, соёлынөвийнталаархтүүх, шашдир, эхсурвалжбүхийэрдэмшинжилгээнийномынсанмузейдажиллана.
  3. Музейнсанхөмрөгийнүзмэрцуглуулга, тооллого, бүртгэл- мэдээлэл, хадгалалт, хамгаалалт, ашиглалтзэрэгтмузейнзахиргаатогтмолхяналттавьжшаардлагатайаргахэжмээгцагтухайдньавчбайна.
  4. Музейнсанхөмрөг, үзмэрцуглуулгыггэмтээсэнустгасан, хулгайлсан, хосгүйүнэт, үнэтүзмэрболонтүүнийгэрэлзургийгалбанёснызөвшөөрөлгүйхувиланолшруулсан , дамжуулсанбуруутайэтгээдэдМонголУлсынСоёлынөвийгхамгаалаххуульболонбусадхолбогдоххуультогтоомжийндагуузохиххариуцлагахүлээлгэнэ.
  5. Музейнсанхөмрөгийндүрэмднэмэлт, өөрчлөлторуулахасуудлыгсоёл, шинжлэхухааныасуудалэрхэлсэнтөрийнзахиргаанытөвбайгууллагашийдвэрлэнэ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН СТАНДАРТ

 

Ангилалтын код   97.195  

 

Стандартчилал, Хэмжилзүйн Үндэсний Зөвлөлийн  2006 оны 06 дугаар сарын 29 -ны өдрийн  18  тоот тогтоолоор батлав.

 

Энэхүү стандарт нь 2006 оны 07 дүгээр сарын 01–ний  өдрөөс эхлэн хүчинтэй.

Энэхүү стандартын нормитив шаардлагыг заавал мөрдөнө.

 

  1. Зорилго

Энэхүүстандартынзорилгоньулс, ороннутгийнчанартаймузейнбүтэц, зохионбайгуулалт, үзмэр, цуглуулгынбүрдүүлэлт, хадгалалт, хамгаалалт, бүртгэлмэдээлэл, судлалсурталчилгаа, танинмэдэхүйнболонболовсролынүйлажиллагаандтавихшаардлагыгтогтооходоршино.

 

  1. Хамрахбахэрэглэххүрээ

Энэхүүстандартньмузейнүйлажиллагаандхамаарахбөгөөдмузейнүйлажиллагааэрхлэхзөвшөөрөлолгох, тэдгээрийнтүвшингтогтооходхэрэглэнэ.

 

  1. Нормативишлэл

Энэстандартадишлэлхийсэндараахстандарт, баримтбичигтөөрчлөлторсонтохиолдолдхамгийнсүүлчийналбанёсныэхматериалыгхэрэглэнэ. Үүнд:

 

3.1. МонголУлсынтөрөөсбаримтлахСоёлынбодлого. 1996 он.

3.2. МонголУлсын “Соёлынтухай” хууль. 1996 он.

3.3. МонголУлсын  “Соёлынөвийгхамгаалахтухай” хууль. 2014он.

3.4. “БНМАУ-ынМузейнүүдийнсанхөмрөгийнтообүртгэл, эрдэмшинжилгээнийтодорхойлолтынзаавар”. Соёлыняамнысайдын 1990 оны 335 дугаартушаал

3.5. “Улс, аймгийнчанартаймузейндүрэм”. Гэгээрлийнсайдын 1997 оны 330 дугаартушаал

3.6. “Музейнүзмэрийгхадгалжхамгаалахзаавар”.Гэгээрлийнсайдын 1999 оны 49 дугаартушаалынхавсралт

3.7.” Улс, аймгийнмузейдүзмэрхудалданавахжурам” Гэгээрлийнсайдын 1999 оны 223 дугаартушаал

3.8.  “Соёлынөвийнулсыннэгдсэнбүртгэл-мэдээллийнсангбүрдүүлэх, угсандбүртгэхжурам”.Боловсрол, соёл, шинжлэхухаанысайдын 2005 оны 261 дүгээртушаал.

3.9. “МонголУлсынмузейнсанхөмрөгийндүрэм”. Боловсрол, соёл, шинжлэхухаанысайдын 2005 оны 347 дугаартушаал

3.10. Олонулсынмузейнзөвлөл, мэргэжлийнёсзүйнхууль. (ICOM) 2004 он.

3.11. Галынаюулгүйбайдал. Техникийншаардлага. MNS 4244: 1994

3.12.Ажлынбайрныорчин. Эрүүлахуйншаардлага. MNS 4990: 2000

3.13. Ажлынбайрныгэрэлтүүлгийннорм, хэмжихаргадтавихерөнхийшаардлага. MNS 4996: 2000

3.14. Цахилгааныаюулгүйажиллагаа. Ерөнхийшаардлага 5151: 2002

3.15Үйлдвэрийнбарилгынсалхивчагааржуулалтынсистемдтавихерөнхий

шаардлага. MNS 5078: 2001

3.16. Ажахуйннэгж, байгууллага, барилгабайгууламжидгалунтрааханханшатны

багажхэрэгслийнзайлшгүйбайхшаардлага, норм  MNS 5566:2005

 

  1. Нэр томъёо, тодорхойлолт

 

Энэ стандартад хэрэглэсэн нэр томъёог дараах утгаар ойлгоно. Үүнд:

 

4.1. Музей – Нийгмийн хөгжилд  үр нөлөөүзүүлэх, олон нийтэд нээлттэй байнгын үйл ажиллагаатай хүний  амьдрах орчинтой холбоотой бодит гэрч болох эд зүйлийг судлах, хүнийг гэгээрүүлэх, оюуны хэрэгцээг нь хангах зорилгоор цуглуулах, хадгалах, судлан шинжлэх, дэлгэн үзүүлэх, сэргээн засварлах, сурталчлах үйл ажиллагаа явуулдаг  ашгийн төлөө бус соёлын байгууллага

 

4.2.Музейн Удирдах байгууллагаМонгол Улсын “Соёлын тухай” хуулийн 15.1-д зааснаар бүрэн эрхийг нь олгож, музейн бодлого, санхүүжилтийг шууд харъяалан удирдаж байгаа соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, орон нутгийн засаг захиргааны байгууллага

 

4.3. Музейн удирдлага- Монгол Улсын “Соёлын тухай” хуулийн 15.2-т зааснаар музейн өдөр тутмын, байнгын үйл ажиллагааг удирдан, зохицуулах зорилгоор холбогдох дээд байгууллагаас томилогдсон захирал түүний дэргэдэх зөвлөл

 

4.4. Музейн сан хөмрөг – музейгээс цуглуулан бүрдүүлж, бүртгэн тодорхойлж,  хадгалан хамгаалж  байгаа  гарал үүсэл, бүтсэн эд, хийсэн арга, цаг хугацаагаар ялгаатай, байгаль, түүх, соёл, урлаг, шинжлэх ухаан, музейн ач холбогдол бүхий төр, нийгмийн болон байгалийн түүх, ард түмний эдийн болон оюуны соёлын өвийн биет ба биет бус дурсгалт зүйлсийн цогц бүрдэл, Монгол Улсын үндэсний эрхэм баялаг.

 

4.5. Цуглуулга –шинжлэх ухаан, нийгмийн хөгжилд туслах зорилгоор музейд цуглуулан хадгалж, мэдээлэл мэдлэгийн эх сурвалж болгон түгээн дэлгэрүүлэхэд ашиглах шинжлэх ухаан, байгаль, түүх, соёл, урлагийн үнэт дурсгалт зүйлсийн цогцолбор.

 

4.6. Үзмэр–үзүүллэгийн идэвхтэй харилцан үйлчлэл бүхий хэсэг бөгөөд оюуны эрэлт хэрэгцээ,  мэдээллийн эх сурвалж болох, хүний сэтгэл хөдлөлийг үүсгэгч бодит зүйл соёлын өв

 

4.7.Үзүүллэг – музей нь сан хөмрөгтөө байгаа цуглуулгаас шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, уран сайхан, гоо зүйн түвшинд тодорхой агуулгыг илэрхийлэн тайлбар танилцуулгатай дэглэн нийтэд дэлгэн үзүүлэх үйл ажиллагаа.

 

4.8. Музейнүзүүллэгийнүндсэнчиглэл –  музейнзорилго, сэдвийндагууүзүүллэгийншинжлэхухааныүндэслэлбүхийагуулга, урансайхнышийдлийгтодорхойлсонбаримтбичиг.

4.9. Соёлын өв Монгол Улсын “Соёлын тухай” хуулийн 3.2, “Соёлын өвийг хамгаалах тухай” хуулийн 3,4 дүгээр зүйлд заасан буюу түүхэн тодорхой  орон зай, цаг үеийг төлөөлж чадах түүх, соёл, урлаг, шинжлэх ухааны ач холбогдол бүхий  бодит болон утга соёлын өвийн дурсгалт зүйлс

 

4.10. Соёлын өвийг хадгалах  соёлын өвийг аль болох урт удаан хугацаагаар хадгалах зорилгоор зориулалтын тусгай  орчинг бүрдүүлж  хэрэгжүүлэх  нэгдмэл үйл ажиллагаа.

 

4.11. Сэргээн засварлах – хөдлөх /музейн үзмэр, цуглуулга, олдвор/, үл хөдлөх дурсгалт зүйлсийг сэлбэх, сэргээн засварлах, нөхөн сэргээх чиглэлээр явуулах тусгай мэргэжлийн үйл ажиллагаа.

 

  1. 5. Музейд хамаарах байгууллагууд

 

5.1. Эрхбүхий удирдах байгууллагын шийдвэрээр байгуулагдсан,  байнгын үйл ажиллагаа явуулдаг  музей / өмчийн хэлбэр харгалзахгүй /

5.2. Соёлын өвийг сэргээн засварлах байнгын үйл ажиллагаатай  байгууллага

5.3. Үзүүлж сурталчлахзорилго бүхий байнгын ажиллагаатай үзэсгэлэн

5.4. Байнгын үйл ажиллагаатай ил задгай музей, амьтны хүрээлэн, байгаль,

археологи, палеонтологи, угсаатны ба түүхийн дурсгалт газрууд

5.5. Байгалийн дархан цаазат газрууд

 

 

 

  1. Музейн үүрэг

 

6.1. Нийгмийн хөгжлийн түүхийг баримтжуулах, хамгаалах

6.2. Иргэдийг хөгжүүлэх тэдний боловсролыг дээшлүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх

 

  1. Музейд тавих нийтлэг шаардлага

 

7.1. Музейн байгууллагад тавигдах шаардлага

 

7.1.1. Музейн барилга, байгууламж нь барилгын норм, дүрэм, соёлын өвийг хадгалах, нийтэд үйлчлэх шаардлага хангасан байх.

7.1.2. Түүх, соёлын дурсгалт барилгад байрлаж байгаа музейн удирдлага удирдах байгууллагатай барилгыг эзэмших, хамгаалах талаар гэрээ байгуулна.

7.1.3. Үзмэрийг хууль бусаар олж авахгүй.

7.1.4. Зөвхөн тухайн музейн төрөл сэдвийн дагуу үзмэр цуглуулна.

7.1.5. Музейн төрөл чиглэлийн дагуу үйл ажиллагаа явуулна.

7.1.6. Сан хөмрөгийг найдвартай хэвийн хадгалах нийтийн хүртээл болгох нь анхдагч үүрэг нь байна.

7.1.7. Музейн үзмэр барилга байгууламжийн түүхэн анхны төрхийг өөрчлөхгүй байна.

7.1.8. Музейн сан хөмрөгийг даатгалд хамруулна.

7.1.9. Сумдад орон нутаг судлалын танхим ажиллана.

 

7.2. Музейг удирдах байгууллагад тавигдах шаардлага

7.2.1. Музейг мэргэжлийн удирдлагаар хангаж хөгжлийн бодлогыг тодорхойлно.

7.2.2. Сан хөмрөг хадгалах хамгаалах үйлчилгээ явуулах шаардлага хангасан байр ба санхүүжилтийн эх үүсвэрээр хангана.

7.2.3. Соёлыг өвийг хадгалж хамгаалах үүрэг хариуцлага хүлээж, эзэмшсэн мэргэжлийн дагуу ажиллах музейн удирдах ажилтныг холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу сонгон шалгаруулж томилно.

7.2.4. байглийн гамшиг гэнэтийн халдлагаас сэргийлэх, түүнийг зогсоох, учирсан хохиролыг арилгах арга хэмжээ авна.

7.2.5. Музейг мэргэжлийн ажилтнаар хангах, музейн удирдлагын санал, музейн мэргэжлийн ёс зүйг үндэс болгон сан хөмрөгчийг сонгох

7.2.6. Сан хөмрөгийг даатгалд хамруулна.

7.2.7. Музей байгуулах тухай шийдвэрт тухайн музейн оноосон нэрийг тусгана.

 

7.3. Музейн удирдах ажилтанд тавигдах шаардлага.

 

7.3.1. Байгууллагын хэтийн төлөв, хөгжлийн бодлогыг боловсруулж үйл ажиллагааг удирдана.

7.3.2. Сан хөмрөг хадгалж хамгаалах арга хэмжээг зохион байгуулна.

7.3.3. Ажилтныг сонгохдоо байгууллагын зорлгыг эрхэмлэн мэргэжил, ёс зүйн зарчимыг үндэслэнэ.

7.3.4. Сан хөмрөгийн ажилтанг томилох чөлөөлөх асуудлыг удирдах байгууллагатай зөвшилцөнө.

7.3.5. Ажилтнаас хууль тогтоомж музейн ажилтны мэргэжлийн ёс зүй, стандарт, соёлын өвийн хадгалалт хамгаалалтад нийцэхгүй үйлдлийг шаардахгүй байна.

7.3.6. Соёлын өвийг санаатаагаар үрэгдүүлсэн, гэмтээсэн , хариуцлага алдсан ажилтанг үзмэртэй шууд харьцах албан тушаалд ажиллуулахгүй байна.

7.3.7. Сан хөмрөгийн мэдээлэл ашиглах болон музейн дотоод жрам зааврыг холлбогдох удирдах байгууллагатай зөвшилцөн мэргэжлийн зарчимд үндэслэн боловсруулна.

 

7.4. Музейн удирдлага ба ажилтанд тавигдах шаардлага

 

7.4.1.. Музейн удирдлага, эрдэм шинжилгээний ба сан хөмрөгийн ажилтнууд музейн төрөл сэдэвт нийцсэн мэргэжлийг эзэмшсэн байна.

7.4.2. Сан хөмрөг хадгалах хамгаалах үүрэг хариуцлага хүлээнэ.

7.4.3 Үнэнч шудрага мэргэжлийн зарчмаар ажиллана..

7.4.4. Мэргэжлийн мэдлэг чадвар, онцлогийг үл ойшоох, соёлын өвд хортой нөлөөүзүүлэх ажиллагаа явуулахгүй байна.

7.4.5. Албан тушаалаа хувийн ашиг олох хэрэгсэл болгох, үзмэрийг зориулалтийн бусаар ашиглахгүй байна.

7.4.6. Үзмэрийн бүртгэл тодорхойлолтыг буруу үйлдэх, засах, үзмэрийг сольж орлуулахгүй буюу хуулбарлахгүй байна.

7.4.7. Түр арга хэмжээнд зориулан түүхийн дараалал ба бүтцийн нэгдэл бүхий байнгын үзүүллэгийг хэсэгчлэн буулгахгүй үзмэрт харш үйл ажиллагаа явуулахгүй байна.

 

  1. Музейн бүтэц, зохион байгуулалт

 

8.1.  Музейн захирлын дэргэд захиргааны, музейн ажлын арга зүйн болон үзмэр авах  зөвлөлүүд ажиллана.

8.2. Музейн бүтэц, зохион байгуулалтаас хамааран эрдмийн зөвлөл, удирдах   зөвлөл ажиллана.

8.3. Ажлын хэрэгцээний архив, номын сантай байна.

8.4. Музейд шаардлагатай жишиг орон тоог хавсаргав.   ( Хавсралт №1)

 

 

  1. Музейн үйл ажиллагаа

 

Музей  дараах  үндсэн үйл ажиллагаа явуулна. Үүнд:

 

9.1. Үзмэрийн хайгуул явуулж, сан хөмрөгийг байнга баяжуулж иж бүрдүүлнэ.

9.2. Музейн сан хөмрөгийг найдвартай хадгалах баталгаат орчин бүрдүүлэх, үзмэрийг хадгалах, арчлан тордох, сэргээн засварлана.

9.3. Үзмэр, сан хөмрөгийн бүртгэл, карт, бүртгэл-мэдээллийн сан бүрдүүлнэ.

9.4. Музейн төрөл чиглэлийн дагуу шинжлэх ухааны үндэстэй боловсруулсан  үндсэн чиглэлийг баримтлан байнгын  үзүүллэгийг дэглэн байгуулж,  баяжуулан шинэчилнэ.

9.5. Эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажил явуулна.

9.6. Тайлбар танилцуулгыг зохистой хэлбэрээр үзэгчдэд хүртээнэ.

9.7. Сан хөмрөгт түшиглэн түр үзэсгэлэн байгуулж, сурталчилна.

9.8. Боловсрол, соёлын  ажлыг зохион байгуулна.

9.9. Музейн цуглуулгын каталог, шинжлэх ухааны болон олон нийтэд

зориулсан ном, хэвлэл бэлтгэх, нийтэлнэ.

9.10. Соёлын өвийн улсын нэгдсэн бүртгэл-мэдээллийн санд холбогдох мэдээллийг бүрдүүлнэ.

 

  1. Музей шинээр байгуулах

 

10.1. Музей байгуулахад өмчийн хэлбэр харгалзахгүй дараах нөхцлийг хангасан байна. Үүнд :

10.2.  Музейн сэдэвт тохирсон сан хөмрөг бүрдүүлнэ.

 

10.3. Сан хөмрөг, үзүүллэгт тохирсон байр, төхөөрөмжтэй, аюулгүй байдлыг хангасан  байна.

 

10.4.  Байнгын үзүүллэгээр нийтэд үйлчилнэ.

 

10.5.  Сэдвийн  судалгаа явуулах,  үзмэрийн бүртгэл хөтлөх, соёлын өвийн улсын нэгдсэн бүртгэл мэдээллийн санд  бүртгүүлнэ.

 

10.6.  Үйл ажиллагаа явуулах  мэргэжлийн ажилтантай байна.

 

10.7.  Хөрөнгө, санхүү эдийн засгийн эх сурвалж, хангамжтай байна.

 

10.8.  Үзвэр, үйлчилгээний шаардлага  хангасан байна.

 

10.9. Зөвхөн үзүүлэх, сурталчлах үйл ажиллагаа явуулах  “үзэсгэлэн”, “галерей”  нь үзвэр үйлчилгээ, хадгалалтын найдвартай нөхцлийг  хангасан байна.

 

10.10. Музейг Монгол Улсын  “Соёлын тухай” хуульд соёл, урлагийн байгууллага байгуулах тухай заасны дагуу  байгуулна.

 

10.11. Хуулийн этгээд музей байгуулахдаа монгол улсын соёлын өвийг эх оронд нь төвлөрүүлэн хадгалах, хамгаалах онцгой үүрэг хүлээнэ.

 

10.12. Музейг татан буулгах, шилжүүлэх, нэгтгэх тухай шийдвэрийг холбогдох удирдах байгууллага гаргахдаа соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас томилсон ажлын хэсгээр  мэргэжлийн судалгаа, дүгнэлт гаргуулна.

 

10.13. Дээрх заалттай холбогдон сан хөмрөгийг  ижил төрлийн музейд түр ба бүрмөсөн хадгалуулж шилжүүлэх арга хэмжээ авна.

 

  1. Магадлан итгэмжлэл

 

11.1. Соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас томилсон магадлан итгэмжлэлийн зөвлөл музейн үйл ажиллагааг 4 жил тутам нэг удаа     магадлан итгэмжилнэ.

 

11.2. Өмчийн хэлбэр харгалзахгүйгээр Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулж байгаа  бүх музей  магадлан итгэмжлэлийн шаардлагыг биелүүлэх бөгөөд магадлан итгэмжлэлд хамрагдана.  Магадлан итгэмжлэлийн зөвлөлийн дүгнэлтийг үндэслэн  соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага музейд үйл ажиллагаа явуулах тухай батламж олгоно.

 

 

  1. Музейн сан хөмрөгт тавигдах шаардлага

 

12.1.1. Монгол Улсын музейн сан хөмрөг бол олон жилийн туршид бүрэлдэн буй болсон тарааж, устгаж үл болох цогц бүрдэл төрийн өмч мөн.

12.1.2.Улс, аймгийн  музейн сан хөмрөгийг  Монгол Улсын үндэсний баялагт тооцож төрийн хамгаалалтад байлгана.

 

12.1.3. Монгол Улсын соёлын өвийг хадгалж хамгаалах,олны хүртээл болгох   зорилгоор сан хөмрөг бүрдүүлнэ.

 

12.1.4. Музей үзмэрээ холбогдох журам зааврын дагуу  хадгалах,   эзэмших, ашиглах хууль ёсны эрх эдэлнэ.

 

12.1.5.Сан хөмрөгт  бодит  бус дурсгал, утга соёлын өвийн  холбогдох  зүйлийг мөн адил цуглуулна.

 

 

12.2.Сан хөмрөгийн төрөл

 

12.2.1. Музей нь дараах төрлийн сан хөмрөгтэй байна. Үүнд:

 

  1. Үндсэн сан хөмрөг .

 

Энэ сан хөмрөгт музейд зайлшгүй шаардлагатай, байнга  ашиглагддаг   хосгүй үнэт, үнэт, ердийн дурсгалт зүйл, эх үзмэрийг орлох хуулбар байна.

 

  1. Туслах сан хөмрөг

 

Энэ сан хөмрөгт үзмэрийн     судалгаанд холбогдох мэдээлэл агуулсан,  бие даасан үзмэр болж чадахгүй, олон тоогоор байгаа, сургалт, сурталчилгаа, солилцоонд ашиглах зүйл орно.

 

12.3. Сан хөмрөгийг дараах хэлбэрээр ашиглана. Үүнд :

 

  1. Байнгын үзүүллэг ба түр үзэсгэлэнд дэглэн нийтэд үзүүлэх;

 

  1. Судалгааны хэрэглэгдэхүүн болгох;

 

  1. Сурталчилгаа, сургалтад   ашиглах;

 

12.4.  Сан хөмрөгийн бүртгэл 

 

12.4.1. Сан  хөмрөгт дараах  үндсэн   бүртгэл хөтөлнө.   Үүнд:

 

  1. Ерөнхий  бүртгэл

 

  1. Үндсэн санхөмрөгийн төрөлжсөн  бүртгэл

 

  1. Судалгааны санхөмрөгийн бүртгэл

 

  1. Сургалт, сурталчилгааны сан хөмрөгийн бүртгэл

 

12.4.2. Ерөнхий бүртгэл нь музейн сан хөмрөгт орж байгаа бүх зүйлд хөтлөгдөх  змэрийн  шинжлэх ухаан, соёл, музейн ач холбогдлыг тодорхойлон

бүртгэх, хадгалах ажлын эх үндэс нь бөгөөд   музей эзэмшигч болохыг баталгаажуулсан хууль эрх зүйн баримт  бичиг  мөн.

 

12.4.3. Үндсэн сан хөмрөгийн бүртгэлийг төрөлжүүлэн хөтөлнө.

 

12.4.5. Сан хөмрөгт  дараах  туслах  бүртгэл ,актыг   хөтөлнө.  Үүнд:

 

  1. Шинэ үзмэр хүлээн авах
  2. Хөдөлгөөний
  3. Түр ирсэн, шилжсэн, хасагдсан үзмэр, зүйлийн
  4. Каталог
  5. Индекс
  6. Туслах хэрэглэгдэхүүний

 

12.4.6. Каталог нь  сан хөмрөг ба үзмэрийн талаар  мэдээллийг  шуурхай олоход зориулагдана. Хэвлэгдсэн  карт хэлбэрээр болон  компьютерт хийгдсэн байна.    Эх хувийг музейд хадгална.

 

12.4.7. Индекс нь  мэдээллийг түргэн шуурхай,  зөв дамжуулах, эх сурвалжаас олох зорилгоор  сан хөмрөгийн бүртгэл, үзмэрийн  байршил зэргийг  таних тэмдэг, үсгээр   тэмдэглэхэд зориулагдана. .

 

12.4.8.   Хөдөлгөөний бүртгэл нь үзмэр музей ба сан хөмрөгөөс түр хугацаагаар гарах, орох хөдөлгөөн, шилжилт бүрт хөтлөнө.

 

12.4.9. Музейн бүртгэл, каталогийг цахим тоолуураар  хөтлөхдөө эхийг хэвлэсэн  байдлаар болон тусад нь  заавал хадгална.

 

12.4.10. Үндсэн сан хөмрөгийн үзмэр бүрийн одоогийн  шинж байдлыг  бүрэн  харуулсан гэрэл зураг, дүрс бичлэгтэй байна.

 

12.4.11. Сан хөмрөгийн  хуучин, шинэ бүх бүртгэлүүдийн товъёог хөтөлж,  музейд ба соёлын өвийн улсын нэгдсэн бүртгэл-мэдээллийн санд тус бүр  хадгална.

 

12.4.12. Сан хөмрөгийн бүртгэл, судалгааны архив бүрдүүлнэ.

 

12.4.13. Бүртгэлийг   цахим хэлбэрээр хөтлөхдөө эхийг  хэвлэж хадгална.

 

12.4.14. Үндсэн сан хөмрөгийн үзмэр, эд зүйлсийг  хасах, шилжүүлэх асуудлыг  улсын тооллогын  ба томилогдсон ажлын хэсгийн  дүгнэлт, соёлын өвийн асуудал хариуцсан улсын байцаагчийн актыг үндэслэн  соёлын асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн шийдвэрлэнэ.

 

12.4.15. Туслах сан хөмрөгийн үзмэр, эд зүйлийг  хасах, шилжүүлэх асуудлыг томилогдсон ажлын хэсгийн дүгнэлт, соёлын өвийн асуудал хариуцсан улсын байцаагчийн актыг үндэслэн  улсын музейд соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, орон нутагт соёлын асуудал эрхэлсэн нэгж   шийдвэрлэнэ.

 

12.4.16. Бүртгэлийн маягтыг соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага батална.

 

12.4.17.  Бүртгэл нь сайн чанарын цаасаар дэвтэр хэлбэрээр үдэгдсэн, хуудас бүр дугаарлагдсан байна. Бүртгэлийн дэвтрийг галаас хамгаалагдсан байранд, цоож бэхэлгээ бүхий  шүүгээнд хадгална.

 

12.4.18. Бүртгэл хадгалж байгаа шүүгээ, сейфний түлхүүрийг  тусгай сейфэнд хадгална.

 

12.4.19. Сан хөмрөгийн өрөөний түлхүүрийн нэг хувийг  хариуцагч сан хөмрөгч, нөгөө хувийг өөр өрөөнд сейфэнд захирлын мэдэлд  сан хөмрөгчийн лацаар битүүмжилж хадгална. Энэхүү илүү хувийг сан хөмрөгчийг байлцуулж хэрэглэнэ. Санхөмрөгч байхгүй үед орох онцгой шаардлага гарсан  бол  3-5 ажилтны  бүрэлдүүнтэй   сан хөмрөгийн өрөөнд орно. Сан хөмрөгт орсон ажилтны нэр, орсон зорилгын тухай бүртгэл хөтөлнө.

 

12.4.20. Сан хөмрөгчийн ажлыг хүлээлцэхдээ тооллого явуулна.  Үзмэр хариуцагч  хуучин, шинэ ажилтнууд үзмэр бүрийг биечлэн үзэж бүртгэлтэй тулган тоолж, хүлээлцсэн тухай  протокол, акт  үйлдэнэ.Хүлээлцсэн  тухай актад  бүртгэлийн дэвтрийн тоо, хуудас зэрэг мэдээллийг тусгана.

 

12.4.21. Музейн захирлын ажлыг хүлээлцэх актад  ерөнхий ба төрөлжсөн  бүртгэлийн талаар  тусгана.

 

12.4.22. Соёлын асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний шийдвэргүйгээр ерөнхий  бүртгэлийг өөрчлөх,  шинээр үйлдэх, хуулах, устгах, хуульд зааснаас бусад нөхцөлд музейн байрнаас  гаргаж авч явахыг хориглоно.

 

12.4.23. Үзмэр алга болсон, солигдсон тохиолдолд энэ тухай мэдсэнээс хойш 24 цагт  багтааж гэрчийг байлцуулан үзмэр алдсаныг мэдсэн  тухай акт үйлдэж, холбогдох байгууллагад  мэдэгдэж  шуурхай арга хэмжээ авна.

 

12.4.24. Бүртгэлийн бүрэн бүтэн байдал, хөтлөлтөд сан хөмрөгийн ажилтан, захирал, дэд захирал,  соёлын өвийн бүртгэл – мэдээллийн сан  болон музейг удирдах байгууллага, улсын мэргэжлийн хяналтын  байгууллага хяналт тавина.

 

12.4.25. Сан хөмрөгийн бүртгэлийг  бүртгэл-мэдээллийн сангийн ажилтан хөтлөнө. Бүртгэл мэдээллийн санчгүй бол сан хөмрөгч хөтлөнө.

 

12.4.26.Музейн удирдлага жилд нэг удаа сан хөмрөгийн бүртгэл хөтлөлт ба хадгалалт хамгаалалтын байдалд үзлэг хийж, холбогдох арга хэмжээг авч, тайланг 3 хувь үйлдэн 1 хувийг удирдах байгууллагад, 1 хувийг бүртгэл-мэдээллийн санд, үлдэх хувийг музейн архивт хадгална.

 

 

 

 

12.5. Сан хөмрөгийн иж бүрдүүлэлт 

 

12.5.1. Музейн удирдлага сан хөмрөг иж бүрдүүлэх, баяжуулах (5-10 жилийн)  бодлого, цуглуулгын  жилийн  төлөвлөгөөг баталж хэрэгжүүлнэ.

 

12.5.2. Үзмэрээбайнгасольжбайхшаардлагатайбайгалийнмузей, ургамал, амьтныхүрээлэн, аквариумзэрэггазруудцуглуулгабүрдүүлэхонцлогзарчмааражиллана.

 

12.5.3.Тухайнмузейнтөрөл, сэдвийндагуушинэүзмэрбүрдүүлнэ.

12.5.4. Худалдах, түрхадгалахзэрэгтухайнмузейнзорилгоднийцэхгүйзүйлийгсанхөмрөгтхадгалахгүй.

 

 

12.6.Үзмэр  шинээр авах 

 

12.6.1.Музейд үзмэр, эд зүйл авахдаа агуулга,түүх, шинж байдлын талаар үнэн  мэдээлэл бүхий баримт   бичгийг эзэмшигчээс  авна.

 

12.6.2. Музейд авсан үзмэр, эд зүйлийг буцааж олгохгүй.

 

 

12.7. Сан хөмрөгийн улсын тооллого

 

12.7.1. Улс, аймгийн музейн сан хөмрөгийн улсын тооллогыг соёлын асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний шийдвэрээр томилогдсон ажлын хэсэг 4 жилд нэг удаа явуулна. Шаардлагатай  бол  хугацаа харгалзахгүйгээр улсын тооллого  явуулна.

 

12.7.2. Музейн удирдлагын шийдвэрээр сан хөмрөгийн байгууллагын тооллогыг  2 жил тутам явуулна. Тооллогоор шинээр бүртгэл үйлдэхгүй.

 

12.7.3.Улсын тооллогоор өмнө хөтлөгдсөн  бүртгэлийг хуулж бичихдээ алдааг залруулж, найруулга, агуулгыг   сайжруулан,  өөрчлөлт хөдөлгөөн хийж шинэ  бүртгэл үйлдэнэ. Бүртгэлийг  зөвхөн улсын тооллогын ажлын хэсэг шинэчилнэ.

 

12.7.4. Улсынтооллогынажлынхэсэгсанхөмрөгийнбүртгэлхариуцсанажилтандмузейнзахирлыншийдвэрийндагууулсынтооллогоорүйлдсэнбүртгэлийнэхийггардуулжөгчбаримтүйлдэнэ.

 

12.7.5. Соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага улсын тооллогын  дүнг хэлэлцэн шийдвэр гаргана.

 

12.7.6.  Сумдын орон нутаг судлах танхимын үзмэр бүртгэлтэй байх бөгөөд жил бүр тооллого явуулна. Үзмэрүүд аймгийн болон  музейн соёлын өвийн бүртгэл-мэдээллийн санд бүртгэгдэнэ.

 

 

12.8. Соёлын өвийн музейн бүртгэл-мэдээллийн   сан

 

12.8.1. Музейн  үндсэн сан хөмрөгийн  үзмэрийг Соёлын өвийн улсын нэгдсэн  бүртгэл-мэдээллийн санд бүртгэнэ.

 

12.8.2. Соёлын өвийн улсын нэгдсэн бүртгэл-мэдээллийн сан нь музейгээс авсан  мэдээллийг судалгаа, сурталчилгаанд ашиглавал  эзэмшигч музейгээс зөвшөөрөл авна.

 

12.8.3. Музейнхуучинбаодоогийнерөнхийбүртгэлийнхувийгсоёлынөвийнулсыннэгдсэнбүртгэлмэдээллийнсандхадгална.

 

12.8.4. Музейньсоёлынөвийнулсыннэгдсэнбүртгэл-мэдээллийнсандхадгалуулсанбүртгэлээшаардлагатайүедтанилцах, ашиглахэрхтэй.

 

12.8.5. Музейн бүртгэл-мэдээллийн ажилтан  сан хөмрөгтэй холбогдох  мэдээллийг бүрдүүлэн нэгтгэж боловсруулж, Соёлын өвийн төвд хүргүүлнэ.

 

12.9.  Сан хөмрөгийн хадгалалт, хамгаалалт

 

12.9.1.  Музейн арга зүйн зөвлөл жилд нэг удаа сан хөмрөгийн хадгалалтын байдалд  үзлэг (шавьжийн үзлэгийг хамтруулан) явуулж санал дүгнэлтээ музейн  удирдлагад  танилцуулна.

 

12.9.2. Сан хөмрөгийн өрөө нь барилгын хулгай дээрэм, үер, гамшигт өртөхөөргүй хэсэгт байрлана

 

12.9.3. Сан хөмрөгийн өрөө нь давхар хаалга, цоожтой, ашиглалтгүй илүү хаалга, цонхгүй, бэхэлгээтэй цонхтой, салхивч, агааржуулагчтай, зориулалтын тавиур шүүгээтэй,  үнэт зүйл хадгалах хүндрүүлэгч бүхий сейфтэй байна.

 

12.9.4. Үзүүллэгийн танхим, сан хөмрөгийн өрөөний ба үзмэрийн арчилгаа, сэлбэлт,  цэвэрлэгээний дэг журмыг музейн захирал батална.

 

12.9.5. Үзмэр байгаа газарт жилд 2 удаа  ариутгал хийнэ. Шаардлагатай бол нэмэгдэл ариутгал устгал хийнэ. Ариутгалыг мэргэжлийн байгууллагаар гэрээ байгуулсны үндсэн дээр гүйцэтгүүлнэ.

 

12.9.6. Үзмэр, сан хөмрөг байгаа өрөө, танхимууд нь дулаан ба чийгшилт, гэрэлтүүлэг хэмжилтийн хэрэгсэл ба чийгжүүлэх, агааржуулах төхөөрөмжөөр  тоноглогдсон байна.

12.9.7. Үзүүллэгийн танхим, сан хөмрөгийн өрөө бүрийн дулаан ба чийгшилтийн хэмжилтийг сар бүр,  үзүүллэгийн танхимын гэрэлтүүлгийн хэмжилтийг жилд 2-4 удаа шалгаж тэмдэглэл хөтлөнө. Хэмжигч хэрэгслийн заалтын тэмдэглэлийг үндэслэн хадгалалтын тохирсон  орчныг бүрдүүлэх  арга хэмжээ авна.

12.9.8.  Гэрэлтүүлэг  үзмэрийн  байршилд зохицон  зөөвөрлөх, хөдөлгөх боломжтой байна.

 

12.9.9. Дулаан, чийг хэмжигч хэрэгслийг мэргэжлийн байгууллагаар баталгаажуулсан байна.

 

12.9.10. Зориулалтын бус хуучны барилгад байрлаж байгаа музей хадгалалтын тусгай дэг мөрдөнө. Эдгээр музей хадгалалтын орчныг өөрчлөхгүй, нарны гэрлээс хамгаалах, хуурайшилтыг багасгах энгийн аргууд ашиглана.

 

12.9.11.Музейн сан хөмрөг, үзмэрийн  байрны  гэрэлтүүлэг,

дулаан, чийгшилтийн   боломжит хэмжээ

 

Үзүүлэлт Хэмжих нэгж Доод хэмжээ Дээд хэмжээ
Гэрэлтүүлэг Люкс 50 200
Дулаан 0С + 15 18
Чийгшилт Хувь 50 55

 

12.9.12. Үзмэрийн гэрэлтүүлэг дараах түвшинээс хэтрэхгүй байна.  Үүнд:

200 люкс – тосон ба темпр будаг, зураг, арьс, лак, ноос, яс, төмөр

50 люкс –    хувцас, даавуу, усан будгийн зураг, модон   эдлэл,

гар бичмэл, цаас, будсан арьс,  хуучирсан эд зүйлс

 

12.10. Үзмэртэй харьцах

 

12.10.1.  Үзмэртэй харьцахдаа зориулалтын цэвэр бээлий хэрэглэнэ. Бээлийгүй харьцах  шаардлагатай  үзмэр байна.

 

12.10.2. Үзмэр зөөж тээвэрлэх үед баглаа боодлыг мэргэжлийн түвшинд гүйцэтгэх ба  савлаж боосон, хүлээлцсэн тухай акт  үйлдэнэ.

 

  1. 11. Үзмэр сэргээн засварлах

12.11.1. Өмчийн хэлбэр харгалзахгүйгээр Монгол Улсын түүх, соёлын  хосгүй үнэт, үнэт дурсгалт зүйлийг сэргээн засварлах ажлыг зөвхөн мэргэжлийн сэргээн засварлагч  гүйцэтгэнэ.

12.11.2. Монгол Улсын түүх, соёлын ердийн  дурсгалт зүйлийг сэргээн засварлах ажлыг сэргээн засварлах мэргэжилтний удирдлагын дор  гүйцэтгэнэ.

12.11.3. Музей нь мэргэжлийн сэргээн засварлагч байнга буюу гэрээгээр ажиллуулж болно.

12.11.4. Энгийн ажилбараар гүйцэтгэх үзмэр арчлан тордох, цэвэрлэх ажлыг үзмэр арчлан хамгаалах  мэдлэг дадлагатай ажилтан тусгайлсан удирдамж заавраар гүйцэтгэнэ.

12.11.5. Сэргээн засварлах байр музейтэй адил хадгалалтын найдвартай, зохицсон орчинг бүрдүүлсэн байна.

12.11.6. Үзмэр сэргээн засварлагч нь дээд боловсрол, дүрслэх урлаг болон сэргээн засварлах мэргэжил, дадлага эзэмшсэн байна.

 

  1. Судалгааны ажилд тавигдах шаардлага

 

13.1. Музейн  судалгааны ажлыг  3 чиглэлээр явуулна. Үүнд:

  1. Үзмэрийн бүтэц шинж ба агуулга, ач холбогдлыг тодорхойлох шинжлэх ухааны салбар судалгаа ;
  2. Музейн ажлын судалгаа (сан хөмрөгийн бүтцийн ба үзэгчийн, үзүүллэгийн судалгаа );
  3. Музейн шинэ үзмэр илрүүлэн олох, хайгуулын судалгаа ;

13.2. Музейн удирдлага жилд боловсруулах үзмэрийн тодорхойлолт, эрдэм шинжилгээний  ажлын сэдэв, тоо хэмжээг тогтооно.

13.3. Музей  тодорхойлолт  хөтлөх үзмэрээ  сонгон тогтооно.

  • Тодорхойлолтыг сэдвээр төрөлжүүлэн дэвтэрлэн хавтаслаж

сан хөмрөгт хадгалж, бүртгэнэ.

 

  • Үндсэн сан хөмрөгийн үзмэрт хувийн хэрэг нээж, тодорхойлолт

бусад мэдээллээр баяжуулна.

 

  1. Үзүүллэг байгуулалтад тавиглдах шаардлага

14.1. Музейн байнгын үзүүллэгийг шинээр байгуулахад үзүүллэгийн агуулга, бүлгийн бүтцийг тодорхойлсон үндсэн чиглэлийг соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага батална.  Үзүүллэгийн  үндсэн чиглэлгүй  байгуулсан бол шинээр боловсруулна.

 

14.2. Галерей, үзэсгэлэнгээс бусад түүхийн дараалал, нэгдмэл сэдэв бүхий байнгын үзүүллэгийг  хэсэгчлэн  өөрчлөхдөө дэглэлтийг шинэчлэх үндсэн чиглэлийг    соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаар батлуулсны дараа  хуучин хэсгийг татан буулгана.

 

14.3. Үзүүллэг  шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, ойлгомжтой, төгс

гүйцэтгэл бүхий  дизайнтай, агуулгын нэгдэл байх бөгөөд шинэ мэдээлэл

багтаасан, дэглэлтийн шинэ аргыг ашигласан байна.

 

14.4. Үзүүллэгт танхимын  танилцуулга, сэдвийн тайлбар, хаяг тайлбар  байна.  Эдгээр нь монгол,  англи хэл дээр байна.

 

14.5.  Үзмэр бүр хаягтай байна. Үзмэрийн хаягт  нэр, үндсэн ба нэмэлт

мэдээ  байна.

 

14.6. Музей бүр  хэвлэмэл танилцуулгатай  байна.

 

14.7. Үзүүллэгийн орчин ба тоног төхөөрөмж нь үзмэр хадгалах шаардлагыг хангасан байна

 

14.8. Сүм хийдийн барилгад хуучин дэг жаягаар нь дэглэсэн  музейн үзүүллэгийг өөрчлөхдөөсудлаач мэргэжилтний санал, соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын зөвшөөрөл авна.

 

14.9. Үзэсгэлэнд оролцуулсан  үзмэрийг буцааж хугацаанд нь авчрах, үзмэрийн хадгалалт хамгаалалт, төлбөрийн талаар гарсан зөрчил хохирлыг барагдуулах  зэрэг асуудлыг гэрээ байгуулсан байгууллага  шуурхай арга хэмжээ авна.

 

14.10. Үзүүллэгийн танхимын түлхүүрийн нэг хувийг сан хөмрөгийн өрөөний түлхүүрийн нэг адил захирлын өрөөнд сан хөмрөгчийн лацаар хадгална.

Түлхүүрийг тусгай сейфэнд лацдан жижүүрт болон хариуцагч ажилтанд хүлээлгэн өгнө.

 

14.11. Үзүүллэгт зориулсан байр танхимыг өөр зориулалтаар ашиглахгүй.

 

14.12. Музейүзэсгэлэнгийнтанхимтайбайна.

 

  1. 15. Боловсролын ажил

 

  • Музейниргэд, залуучуудадзориулсанболовсролынажлынхөтөлбөр, аргазүйгболовсруулжхэрэгжүүлнэ.

15.2. Боловсролынажлыгоролцогчдодхүртээмжтэй, үрашигтайбайхаарзохионбайгуулна.

 

 

  1. Үйлчилгээ сурталчилгаа

 

16.1. Музейдүзвэрийнзахиалга, үзэгчийнсаналхүсэлтхүлээнавах, үйлчилгээниймэдээтүгээхбуланажиллана

 

16.2. Музей үйлчилгээ ба тохижилтод шаардагдах зүйлээр  хангагдсан байна.   (Хавсралт №2)

16.3. Музей  үзэгчийг угтан авч, үйлчилгээг үүднээс эхлэнэ.

 

16.4. Музейн дотор үүдэнд ерөнхий танилцуулга, үзүүллэгийн  тойм зураг,  сэтгэгдлийн дэвтэр, тасалбар түгээх, тээш хадгалах байр,  өлгүүр,сандал, хогийн сав  байна.

 

16.5. Музейдотортанихтэмдгээрчиглэл, үйлдлийгзаана.

 

16.6. Музейтайлбарлагчаасгаднаүзэгчмэдээлэлавахчөлөөтсонголтодзориулсантехникхэрэгсэл, шуурхайүйлчилгээгнэвтрүүлнэ.

 

16.7. Музей танилцуулга хэвлэх, худалдах эрхтэй. Танилцуулга, хэвлэлээс олсон орлого нь музейн  үйл ажиллагаанд зориулагдана.

 

16.8 Халаалтгүй барилгад байрлаж байгаа музей үзэгчдийг түр амраах, дулаацуулах өрөө, дулаан нөмрөг  зэргээр үйлчлэх   арга хэмжээ авна.

 

16.9. Үйлчилгээний цагийн хуваарийг  хүмүүсийн амрах ба чөлөөт цаг үетэй зохицуулж тогтооно.

 

16.10. Музейтүүнийорчиндилзадгайхудалдаахийхгүй.

 

16.11. Тухайн музейд  сэдэвт холбогдох бэлэг дурсгал, номын худалдаа ажиллаж болно. Худалдаа үйлчилгээ нь музейн байр, үйл ажиллагаанд зохицож ажиллан музейг хөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлнэ.

 

16.12. Худалдаа үйлчилгээний цэг үзэгчид орох, гарах  чиглэлд төвлөрнө.

 

16.13. Музейн гадна үүд ба орчинд барилгын төрх үзэмж, үйлчилгээнд муугаар  нөлөөлөх түр байр барих,  музейн бус үйл ажиллагаа явуулахгүй.

 

  1. Аюулгүй байдлын шаардлага

17.1. Музейн барилга,  цахилгааны сүлжээний бүрэн бүтэн байдалд 2 жил дутамд  мэргэжлийн байгууллагаар үзлэг хийлгэж, дүгнэлт гаргуулна.

 

17.2. Музейд галын хор байрлуулж,  зааврын дагуу ашиглана.

 

17.3. Музей нь утааны мэдрэгч, гал гарсан тохиолдолд ашиглах зориулалттай галын автомат гидрант, аврах шат, хаалга, тэдгээрийн байршлын тойм зураглал, яаралтай мэдээлэл дамжуулах цахилгаан холбоо зэргээр бүрэн тоноглогдсон байна.

 

17.4. Музейн ажилтан нь болзошгүй ослын үед ажиллах сургалтад хамрагдаж дадлагажсан, бэлэн байна.

 

17.5. Музейн удирдлага орчны аюулгүй байдлын үзлэгийг жилд 2 удаа явуулж  холбогдох арга хэмжээг  зохион байгуулна.

 

17.6. Барилга агааржуулалтын системтэй байна.

 

17.7. Музейн барилга, байгууламж нь гал, усны гэнэтийн аюул, хулгайн гэмт халдлагаас хамгаалах зориулалтын телекамер бүхий дохиоллын  хэрэгсэлтэй  байна. Дохиололын хэрэгслийг байнга шалгаж байна.

 

17.8. Аюул ослын үед хэрэглэх аврах төлөвлөгөө, нөөц хаалгыг байнга бэлэн байлгана.

 

17.9. Музейнбайрандажлынболонажлынбусцагааргадныхүнзөвшөөрөлгүйбайрлахгүй. Ажилтанажлынбусцагааражиллах, музейнбайрандтүророхзөвшөөрлийгудирдлагаолгоно.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Монгол улсын гэгээрлийн сайдын тушаал

 

 

1999 оны 03 –р сарын 23 өдөр                    Дугаар 49                   Улаанбаатар хот

 

Заавар батлах тухай

 

Түүх соёлын дурсгалт зүйлсийг хамгаалах тухай хууль, уг хуулийг хэрэгжүүлэх талаар батлагдсан журмуудыг биелүүлэх, музейн үзмэрийн хадгалалт хамгаалалтын технологийн горимыг мөрдүүлэх зорилгоор ТУШААХ нь:

  1. “Музейн үзмэрийг хадгалж хамгаалах заавр”-ыг хавсралт ёсоор баталсугай.
  2. Уг зааврыг мөрдөж ажиллахыг улс, орон нутгийн музейн захирал, эрхлэгч нарт, хэрэгжүүлэх ажлыг зохион байгуулахыг Соёл урлагийн газар (Г. Мэнд – Ооёо)-д, зааврын биелтэд хяналт тавьж ажиллахыг Гэгээрлийн хяналтын алба (Н. Пүрэвжав)-т тус тус даалгасугай.

 

САЙД                            А. БАТТӨР

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Гэгээрлийн сайдын 1999 оны

49 тоот тушаалын хавсралт

 

 

Музейн үзмэрийг хадгалж хамгаалах заавар

 

Музейн сан хөмрөгт байгаа түүх, соёлын дурсгалт зүйл /цаашид дурсгалт зүйл гэх/ -ийн хадгалалт хамгаалалтын горимыг баримтлах, дурсгалт зүйл гэмтэж муудах, устаж үгүй болохоос сэргийлэхэд энэхүү зааврыг мөрдөнө.

 

Нэг. Гэрэл ба хэт ягаан туяанаас хамгаалах

 

Гэрлийн нөлөөгөөр дурсгалт зүйлсийн өнгө гандаж цайх, харлах, хэт хатсаны улмаас хугарамтгай болохоос сэргийлэх зорилгоор гэрлийн хурц тусгалыг бууруулах, гэрэлтүүлгийн хэмжээг богиносгох зэрэг арга хэмжээ авна.

  • Дурсгалт зүйлийн орчны гэрлийг дараахь хэмжээнд байлгана. Үүнд:

А) гэрэлд мэдрэмтгий цаас, гэрэл зураг, усан будгийн болон байгалийн гаралтай будгаар будсан зураг, бөс даавуун дурсгалт зүйлийг 50 люкс буюу түүнээс доош гэрэлд:

Б) гэрлийг бага мэдэрдэг арьс шир, яс, модон дурсгалт зүйлийг 150 люкс буюу түүнээс доош гэрэлд:

В) гэрэлд тэсвэртэй шил, керамик, металл, чулуун дурсгалт зүйлийг 500 люкс буюу түүнээс доош гэрэлд тус тус хадгална.

1.2. Гэрэлд өртөмтгий материалаар бүтсэн дурсгалт зүйлийг хэт хурц гэрэлд байлгаснаас үнэт чанараа алдах хугацаа нь эрс хурдасдаг тул нарлаг өдөр өрөөний доторх гэрэл 200 орчим люкс ба гадаа нарны гэрэл хэдэн мянган люкс өбайдгийг харгалзан гэрлийн хэт хурц тусгалаас сэргийлэхийн тулд үзмэр байрласан танхимын гэрлийг үзмэрт нь тохирулан багасгана.

1.3. хэтягаан туяа нь байгалийн болон зарим гэрэл үүсгэгчдээс цацаран гардаг нүдэнд үл үзэгдэх өндөр давтамжтай туяа болохын хувь ердийн гэрэлтэй адилаар дурсгалт зүйлд гэмтэл учруулдаг тул үзмэрийн танхим дахь хэт ягаан туяаны хэмжээ 75 микробатт / люменээс хэтрэхгүй байвал зохино.

1.4. дурсгалт зүйлийг гэрлийн гэмтлээс хамгаалахын тулд дараахь арга хэмжээг авна:

а/ үзмэрийн танхимын цонхонд хаалт, хөшиг хийж хурц гэрэлтэй үед гүйцэд хаах;

б/ үзмэрийг дэглэхдээ гэрэл мэдрэмтгий дурсгалт зүйлийг цонхноос хол барлуулах;

в/ гэрэл мэдрэмтгий дурсгалт зүйлийг гэрлийн хэмжээ бага өрөөнд буюу хоргонд байрлуулах;

г/ үзэгчгүй үед үзмэрийн танхимын гэрлийг унтраах;

д/ гэрэл мэдрэмтгий үзмэрийг тогтмол үзэж, ялангуяа бөс даавуун эдлэлийн нугалаасыг өөрчилж, өнгө нь алдагдаж байгаа эсэхийг шалгаж байх;

е/ гэрэл мэдрэмтгий дурсгалт зүйлийг аль болох үзмэрт байнга тавихгүй байхын тулд үе үе солих, өөр зүйлээр орлуулах, хуулбарыг нь байрлуулах арга хэмжээ авч байх.

ж/ үүсмэл буюу цахилгаан эрлийн хэмжээг зохих горимын дагуу тохируулах;

з/ хэт ягаан туяа нь 75 микроватт / люменээс илүүгүй байвал гэрлийн шилэнд хэтягаан туяаны тунгалаг хуванцар шүүлтүүр хэрэглэх;

и/ цонхны гэрэл зохих шаардлагатай нийцэхгүй бол хэт ягаан туяанаас хамгаалах өнгөт болон тунгалаг шүүлтүүр байрлуулах

 

Хоёр. Харьцангуй чийг ба дулааныг тэнцвэртэй байлгах

  1. Агаарын найрлаган дахь чийгийн их,багаас болж дурсгалт зүйл гэмтэхээс сэргийлж тухайн температурт байгаа чийгийн хэмжээг мөн температурт байгаа чийгийн хэмжээг мөн температурт байх ханасан чийгийн хэмжээнд харьцуулж тодорхойлдог харьцангуй чийгийг тогтмол хянана.
  2. Харьцангуй чийг бага байхад цаас,мод,даавуу, арьс шир,яс зэрэг материалууд агшиж хатах ба үүний улмаас хагарч хугарамтгай болно. Харьцангуй чийг их байхад металл эдлэл зэврэх ба цаас, мод,даавуу,арьс шир,яс хөөн тэлж,хөгцөрдөг. Элгээр органик материалууд нь их чийг авахдаа хөөж, бага чийгтэй үед агшин хөдөлж байдгаас дурсгалт зүйл гэмтээхийн гол шалтгаан болно.

2.3. Үзмэрийн танхим,сан хөмрөгийн өрөө сэрүүн байхад агаарын чийгийн хэмжээ ихсэж, дулаан нэмэглдэхэд агаарын чийг багасдагийг харгалзан дурсгалт зүйлийг аль болох сэрүүн нөхцөлд байлгана.

2.4. Холимог материалуудаар хийсэн дурсгалт зүйлийг хадгалах агаарын харьцангуй чийгийг 35%-65% -ийн хооронд байлгана.

2.5. Үзмэрийн танхимын дулааныг 200С түвшинд тогтмол байлгана.

2.6. Цонх, хаалга, халаагуур болон барирлгын хананаас хамааран нэг өрөөн дотор агаарын чийг,дулаан,янз бүр байдгийг анхаарч музейн барилга,сан хөмрөгийн өрөөнүүдийн агаарын чийг,дулааныг байнга хэмжиж байна.

2.7. Агаарын чийг,дулааныг хэмжиж тохируулахдаа дараахь зарчмыг баримтална. Үүнд:

а/ Хэрэв музей олон байшинд байрладаг,олон сан хөмрөгтэй бол хэд хэдэн хэмжигчийг хэрэглэх ба хэмжигчийн байршлыг жил бүр солих

б/ Хэмжигч тус бүрийн дулаан,чийгийн заалтыг өдөр бүр тэмдэглэх

в/ Тэмдэглэлийг жилийн турш хөтлөх бөгөөд музейн удирдлага уг тэмдэглэлийг сард нэг удаа шалгаж байх.

г/ Үзмэрийн хадгалалтын нөхцөл тохирч байгаа эсэх талаар музейн удирдлага тогтмол танилцах

д/ Улирлын чанартай буюу өвөл нийтэд зориулсан үйлчилгээ явуулдаггүй музейнүүдэд дурсгалт зүйлийг харьцангуй чийгийн хэлбэлзэлээс хамгаалж барилгын гадна хананаас үзмэрийг хол байлгах

е/ Хавар,намрын сэрүүн улиралд агаарын чийг их хэлбэлзэх тул хяналтын горимыг чангатгах

з/ Нар шарж огцом халахаас урьдчилан сэргийлж цонхны хаалтыг хааж байх

ж/ Музейг гэнэт халаах, хөргөхөөс болгоомжилж, өвөлд хоёроос гурван өдөр алгуур халааж,халаалт ихэссэн үед аажмаар бууруулж сэрүүн болгох

и/ Музейн орчны тохиромжтой нөхцлийг бүрдүүлэхийн тулд дулаан, чийг тохируулагчийг ашиглах

 

Гурав. Агаарын бохирдолтоос хамгаалах

  • Хөрсний эвдрэл,замын хөдөлгөөн,ойр орчмын үйлдвэр,гэр хороололын утаа тортогноос үүссэн тоос, шороо нь бохирдолтын түгээмэл хэлбэрүүд учир тэдгээрийн хэсгүүд дурсгалт зүйлийн гадаргууд тогтож бохирдуулах,хорхой шавж үржих нөхцлийг бүрдүүлэхээс сэргийлнэ.
  • Дурсгалт зүйлийг агаарын бохирдолтоос хамгаалахдаа дараахь зүйлийг мөрдлөг болгоно. Үүнд:

а/ Тоос шороог багасгахын тулд гадна үүдэнд гутлын чийгтэй алчуур байнга тавих

б/ Цонх хаалганы онгорхой цоорхойгоор тоос шороо орохоос сэргийлж ан цавыг засварлаж, цонхонд шүлтүүр тор хийх

в/ Музейн байшин барилга дотор тамхи татахыг хориглох

г/  Музей ажиллахгүй үед дурсгалт зүйлийг хөвөн даавуу бүтээлгээр бүтээх, бүтээлгийг улирал тутам угааж цэвэрлэх

д/ Дурсгалт зүйл дээр нарийн тоос суухаас урьдчилан сэргийлж цемент,тоосгон шалыг будах буюу дэвсгэр дэвсэх ба үзмэрийн хоргоны зай завсрыг бөглөх

е/ Зам талбай,үзмэрийн танхим,сан хөмрөгийн өрөөг тогтмол цэвэрлэх

ж/ Бохирдсон дурсгалт зүйлийг цэвэрлэхдээ зориулалтын болон зөөлөн материалыг ашиглаж,шаардлагатай үед мэргэжлийн байгууллага хүмүүст хандах

Дөрөв. Хортон шавьжнаас хамгаалах

 

4.1. Хортон шавж нь харанхуй чийгтэй,дулаан газар байрлаж үслэг эдлэл,ноос, арьс шир, торго, даавуу,цаас зэрэг түүх соёл байгалийн болон  угсаатны зүйн дурсгалт зүйлийг идэж устгадаг болохыг анхаарч дараахь шаардлагыг мөрдлөг болгоно. Үүнд:

  1. Музейн ажилтан бүр хорхой идэж болох үзмэрийг байнга хянаж, хорхойноос гадна гуужсан арьс,өндөг,эрвээхэй байгаа эсэхийг тогтмол шалгах
  2. үзмэрийн танхим,сан хөмрөгийн өрөөг байнга цэвэрлэж,хог хаягдалыг нэн даруй зайлуулж байх
  3. үзмэрийн танхим болон сан хөмрөгт хүнсний зүйл байлгахыг хориглох
  4. Цонх,хаалганы ан цавыг бөглөж, онгорхой цонх,хаалганд торон хаалт хийх
  5. Хорхой шавж өсөж үржих нөхцлийг бүрдүүлдэг харанхуй,дулаан,чийглэг орчин бий болгохоос урьдчилан сэргийлэх ба хаврын улиралд илүү анхаарах
  6. Музейн барилгын хэсгүүдэд мөөг, мөөгөнцөр үүсэхээс сэргийлэх
  7. Гаднаас оруулж байгаа аливаа дурсгалт зүйлд хорхой шавж байгаа эсэхийг нарийн шалгаж уг дурсгалт зүйлийг 2 сарын турш тусгай уут саванд тусгаарлаж,хорхой шавж байгаа эсэхийг дахин шалгасны дараа үзмэрт байрлуулах
  8. Хорхой шавж орохоос сэргийлж үзмэрийн хорго,сан хөмрөгийн шүүгээ,шургуулгын нүх сүвийг битүүлэн, үзмэрийг уут болон битүү саванд хийж хадгалах

4.2 Музейд хортон шавж илэрсэн тохиолдолд тэдгээрийг цаг алдалгүй устгаж цэвэрлэх талаар дараахь арга хэмжээг авна.үүнд:

  1. Хорхой шавжинд идэгдсэн дурсгалт зүйлийг бусад дурсгалаас яаралтай тусгаарлаж,тусгай уут,саванд хийж,амсрыг нь битүүмжлэн уях
  2. Хорхой шавжинд идэгдсэн дурсгалт зүйл байсан газрын ойр орчмын тавиур,хорго,шал болон бусад дурсгалт зүйлд шавж тархсан эсэхийг шалгах
  3. Хорхой шавж тархаагүй тохиолдолд ч тусгайлан бэлтгэсэн найдвартай газарт дурсгалт зүйлүүдийг түр шилжүүлж,түүний орчныг цэвэрлэх
  4. Хорхой шавжтай газар болон тэднийг устгасан газрын орчныг тоос сорогчоор соруулах
  5. Тоос сорогчийн уутан доторхи хог хаягдалыг сайтар битүүмжлэн хаях ба тоос сорогчийн уутыг савантай усанд угааж,тоос сорогчид хийхээс өмнө гүйцэд сайн хатаах,
  6. Дурсгалт зүйл байрлаж байсан хорго,тавиур,шүүгээ,савны бүх гадаргууг савантай халуун усаар угааж,цэвэр усаар зайлж, алчуураар хаттал арчиж дурсгалт зүйлийг буцааж тавихаас өмнө тавиурыг бүрэн хатаах ба тоосны бүтээлгийг угаах

4.3. Дурсгалт зүйлд үүрлэсэн хорхой шавжийг тоос сорогчооро соруулах буюу хатуу үстэй сойзоор нямбай цэвэрлэх ба энэ тохиолдолд дараах зарчмыг баримтална.

  1. Дурсгалт зүйлд байгаа амьд болон үхсэн хорхой шавж,өндгийг тоос сорогчийн сойзоор цэвэрлэж соруулах ба үслэг болон өдөн үзмэрийг сөргүүлэн сойздож (Үслэг эдлэлийн үс унахаас болгоомжлох ба унасан үсийг гүйцэд соруулж авна.)
  2. Хорхой шавж дахин илэрсэн эсэхийг 4-6 долоо хоногийн турш хоёр хоног тутамд ажиглах ба хорхой шавж дахин илэрвэл дээрхи журмын дагуу давтан цэвэрлэх.

4.4. Дурсгалт зүйлд үүрлэсэнхорхой шавжийг хөлдөөж устгахдаа дараах зарчмыг баримтална. Үүнд:

  1. Дурсгалт зүйл тус бүрийнг хөлдөөгч уут буюу гялгар уутанд хийх ба жижиг овортой дурсгалт зүйлийг тус тусад нь хийж хөлдөөх
  2. Дулааны улиралд хөргөгч болон хөлдөөгчийг ашиглах ба хөргөгчид уутыг байрлуулахдаа уутны орчимд агаарын эргэлт сайн байхаар тооцож хөлдөөлтийг -200С температурт 4 цагаас багагүй хугацаагаар үргэлжлүүлэх
  3. өвлийн улиралд дурсгалт зүйлийг гадаа гаргаж хөлдөөх
  4. хөлдөөсөн дурсгалт зүйлийг ууттай нь аажмаар гэсгээх
  5. хөлдөөж,гэсгээх ажиллагааг давтан хийх ба дараа нь тоос сорогчоор соруулах

 

Тав. Дурсгалт зүйлийн аюулгүй байдлыг хангах

 

5.1. Музейн ажилтнуудын зүй бус үйлдлээс шалтгаалан дурсгалт зүйлд гэмтэл учирдаг тул тэдгээрийг байрлуулах,зөөж тээвэрлэх,боож баглах зэргээр хөдөлгөөнд оруулахдаа аюулгүй байдлыг бүрэн хангана. Үүнд:

  1. музейн ажилтнууд дурсгалт зүйлтэй харьцахдаа гараа цэвэр байлгаж, зориулалтын бээлий өмсөх (Хүний гараас байнга тос, давс ялгарч эд зүйлсийг гэмтээхэд хүргэдэг)
  2. ихэнх дурсгалт зүйлийг доргио чичиргээнд аль болох өртөхгүй байхаар бэхэлж байрлуулах
  3. дурсгалт зүйлийг хөдөлгөхийн өмнө түүнийг байрлуулах байр,савыг урьдчилан бэлтгэж,замд саад болох зүйлийг зайлуулах
  4. дурсгалт зүйлд гэмтэл учруулж болох гинж,оосор зэргийг хувцасандаа зүүхгүй байх
  5. дурсгалт зүйлийг зөөж тээвэрлэх, ббож баглахдаа зориулалтын багаж, тоног төхөөрөмж, материал хэрэглэх
  6. дурсгалт зүйлтэй харьцахад гарч болзошгүй аливаа гэмтлийг сан хөмрөгч буюу захиралд даруй мэдэгдэж,урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах.

5.2. Музейн удирдлага нутаг дэвсгэрийнхээ холбогдох байгууллагуудтай хамтран дурсгалт зүйлийг гал,усны аюулаас хамгаалах урьдчилсан арга хэмжээ авна. Үүнд:

  1. галын аюулгүй үед дурсгалт зүйлийг аврах төлөвлөгөө, ажиллах дүрмийг батлан гаргаж , ажилтнуудыг түүний дагуу дадлага хийлгэсэн байх.
  2. Галын аюулаас хамгаалах болон хортон шавжтай тэмцэх мэргэжлийн байгууллагуудын үзлэг шалгалтыг жилд нэг удаа хийлгэх

5.3. Музейн цуглуулгад байгаа төрөл бүрийн материал нь музейн ажилтнууд болон үзэгчдийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдалд сөрөг нөлөөүзүүлдгийг харгалзан дараах онцлог дурсгалт зүйлтэй анхаарал болгоомжтой харьцвал зохино. Үүнд:

а/ Органик дурсгалт зүйл. Нэхмэл, арьс шир, цаас зэрэг дурсгалт зүйл нь чийг авбал амархан үнэр орох бөгөөд энэ нь хүнд харшил өгөх, ханиалгуулах зэрэг сөрөг нөлөөүзүүлж болно.

б/ Галт болон бусад зэвсэгүүд. Галт зэвсэгтэй хамт сумыг дэлгэн үзүүлж болохгүй.Сумыг галт зэвсэгээс тусад нь хадгална.Зэвсгийн сан хөмрөг найдвартай цоожлогдсон байх ёстой.

в/ Хортой ургамлын үзмэр. Хорт ороонго ургамал хатсаны дараа тоосондоо хороо үлдээдэг тул тодорхой хаягласан битүү уутанд хатаамлыг хадгалах, үзмэрийг хоргонд буюу үзэгчид хүрэхгүй газар байлгах ба үзмэртэй харьцахдаа резинэн бээлий өмсөх шаардлагатай.

г/ Хортой эрдэс бүхий үзмэр. Зэвтэй төмөр нь төмрийн улаан гүрийн тоос гаргадаг бөгөөд түүнийг уушгины хорт хавдар үүсгэж болохыг анхаарч сан хөмрөг, үзмэрийн танхимыг тоос дэгдэлтээс хамгаалсан байна.Тоосыг соруулахдаа хамгаалалтын баг хэрэглэнэ.Зэс гууль, хүрэл дурсгалт зүйлийг зэврэлтээс урьдчилан сэргийлэгч бодис /бензотриазол/-ооор нэг удаа арчина.Энэ бодисыг хорт хавдар үүсгэж болох талтай гэж үздэг.Металл дурсгалт зүйлийн ногоон нунтаг хөгц, зэс, гууль чимэглэлтэй арьс ширэн эдлэл дээрхи ногоон лав шиг бодис биед орвол хортой.Хүний арьсанд энэ бодис хүрвэл савантай усаар даруй угаана.

д/ Эм, мэс заслын багажууд. Имй төрлийн дурсгалт зүйлтэй байнга резинэн бээлийтэй харьцана.Шингэн, нунтаг, үрэл эм, химийн бодисыг үзүүллэгт үзэгчдийн гар хүрхээргүй газар байрлуулах, сан хөмрөгт хадгалахдаа хөдөлгөөнгүзй тавиур дээр сайн бөглөөтэй шилэн саванд хийнэ.Хатуу цаасан хайрцагтай буюу боодолтой эмийг битүү уутанд хийж, тодорхой хаяглан тусгайлан тавибал зохино.

е/ Хорхой шавьж устгадаг бодисийн аюулгүй байдал. Хорхой шавьж устгадаг бодисыг хэрэглэхдээ хүний арьсанд хургэхээс болгоомжлох.Музейн хортон шавьжийг устгахдаа вапона, зурдаг хор, нафталин, парахлоробензин, рэйд, бөөрөнхий хорыг өргөн ашиглана.Эдгээр бодисууд нь мэдрэлийн төв системид янз бүрийн хэлбэрээр нөлөөлдөг.Тухайлбал, парахлоробензин, рэйд /пиретин/ лэгэ, бөөрөнд нөлөөлдөг бол, вапона /дихлорвос/ хорт хавдар үүсгэдэг гэж үздэг.Иймд хорхой шавьж устгах хороор амьсгалахаас болгоомжлох, хамгаалалтгүй гараар барихгүй байх, бодисыг хэрэглэх үед ил задгай тавихгүй байх зэргийг анхаарвал зохино.

ж/ уусмалын аюулгүй байдал. Музейд байвал зохих цорын ганц уусмал бол ацетон бөгөөд бөх бат, галд тэсвэртэй саванд хадгалж, хаягийг тодорхой бичсэн байх шаардлагатай.Хэрэв ацетоныг асгавал дурсгалт зүйлийг нэн даруй холдуулах буюу өөр өрөөнд шилжүүлж, өрөөний хаалгыг хаан орохыг хориглоно гэсэн анхааруулга тавина.Асгарсан ацетоныг 24 цагийн дотор арилгавал зохино.

Лакан дотор байдаг крилон гэдэг уусмал нь эрүүл мэндэд аюултай.Крилон сүрчигийг хэрэглэхдээ тусгаарласан өрөө байранд шүршсэний дараа уг байрнаас нэн даруй гарч хаалгыг хааж, нэг цаг орчим өрөөнд орохыг хориглоно.Арьсанд хүргэхээс болгоомжил.Эдгээр уусмалыг сайн агааржуулсан орчинд буюу гадаа байлгаж, ил гал, цахилгаан хэрэгслээс хол хадгалбал зохино.

 

Агуулга

  1. Улс, орон нутгийн музейн дүрэм.
  2. Музейн сан хөмрөгийн дүрэм. 2005.
  3. Гар урлал болон урлагийн зориулалттай зүйлс. Музейн үйл ажиллагаанд тавих шаардлага. УБ.2006.
  4. Музейн үзмэрийг хадгалж хамгаалах заавар.1999 он